مقدمه
در دنیای مدرن امروز گسترش کاربردی کامپیوتر در تمام تخصص های پزشکی به منظور فزآینده ای در حال پیشرفت و نوآوری می باشد رادیولوژی هم مانند سایر تخصص های پزشکی در حال پیشرفت و نوآوری است. زمانی که تمام اطلاعات پزشکی یک شخص در روی یک CD ثبت می شود تصاویر رادیولوژی هم باید با همین روش انجام شود و این یک نیاز است دستگاه های رادیولوژی کامپیوتری با تکنولوژی بسیار پیشرفته با سایر سیستمهای تشخیصی خود را هم سو و هم جهت کرده است. شما بدون اینکه دستگاه های قدیمی رادیولوژی را تعویض کنید و یا کاستها را تغییر دهید از تمام امکانات موجود در ثبت تصاویر رادیولوژی با کیفیت بسیار مطلوب و کاهش پرتونگاری بیمار استفاده کنید. تصاویر رادیولوژی را در کامپیوتر بایگانی کرده و به هر کجا که می خواهید انتقال دهید (Dicom) و یا در روی فیلم و یا مقوا و یا در روی کاغذهای A4 و حتی در روی CD ثبت کنید.

روش تولید تصویر
برای ایجاد تصویر رادیولوژیک ابتدا از یک صفحه فسفری تحت عنوان (IMAG.PLAT) که در داخل کاست معمولی و استاندارد قرار می گیرد استفاده می کنیم. پس از پرتودهی توسط دستگاه رادیولوژی تصویر عضو مورد رادیوگرافی در صفحه (IMAG.PLAT) بصورت پنهانی ثبت می شود و سپس صفحه در دستگاه اسکنر قرار می گیرد و پس از اسکن شدن تصویر از طریق کامپیوتر به مانیتور تشخیصی منتقل می شود و پس از بازسازی تصویر توسط تکنولوژیست از طریق لیزر با ترمال پرینتر در روی فیلمهای مخصوص ثبت می شود و یا از طریق Dicom به سیستم PACS منتقل می گردد.
قبل از اینکه به نحو ایجاد تصویر در صفحه (IMAG.PLAT) اشاره شود لازم است که با پدیده لومینانس کاملاً آشنا شویم.

پدیده لومینانس
به تابش نور توسط یک ماده اطلاق میشود . خود شامل دونوع تابش می باشد: 1- فلورسانس 2- فسفرسانس

فلورسانس
به توانایی تابش نور توسط نمکهای معین غیر آلی ( فسفر ) در اثر تحریک بوسیله پرتوهای ایکس گفته می شود. برای سالیان طولانی در رادیولوژی از تنگستات کلسیم (Cawo 4 ) بعنوان لایه فعال فولی ها ( صفحات تشدید کننده ) در کاستهای رادیوگرافی و از سولفات مضاعف کادمیم- روی در صفحات فلورسنت ( فتوفلوروگرافی ) استفاده می گردید.
ولی اخیراً با توجه به تکنولوژی جدید که منجر به کاهش پرتوگیری بیماران می شود از فسفرهایی مانند یدور سزیم جهت استفاده در لامپ های تقویت کننده تصویر ( IMAG.INTENSifying.tubs ) و تعداد دیگری نظیر باریم فلوروکلراید، سولفات استرونسیم باریم و عناصر نادر قلیایی و خاکی مانند کادولینم و لانتانیم در صفحات تقویت کننده بکار می رود و با توجه به مکانیزم لومینانس تعداد کمی از فوتونهای ایک با انرژی بالا به تعداد خیلی زیادی فوتونهای ( نور ) تبدیل می شود در محدوده انرژی های مورد استفاده در رادیولوژی تشخیصی. جذب اشعه ایکس در صفحات تشدید کننده تماماً از طریق واکنش فتوالکتریک در فسفرهایی با عدد اتمی بالا صورت می گیرد. در فلورسانس تابش نور در اثر برخورد اشعه ایکس به ماهده فسفر بلافاصله در مدت زمانی برابر 8- 10 ثانیه ظاهر می شود.

فسفرسانس
تابش نور مس از برخورد فوتون ایکس با مواد فسفری با تاخیر انجام می شود و کمی بیش از 8- 10 ثانیه می باشد و این تاخیر نتیجه بعضی از واکنشهای داخلی اتم می باشد. زمانی که اتمهای عناصر فسفری در معرض تابش فوتونهای ایکس قرار میگیرند. الکترونها توسط انرژی فوتونهای ایکس از جای خود کنده شده و وقتی می خواهند به محل اولیه خود رجعت کنند در حفره با دام الکترونیکی قرار می گیرند و مدتی طول می کشد تا به جای اولیه خود برگردند و در نتیجه تابش نور مرئی با تاخیر انجام می شود که این حالت برای صفحات تقویت کننده درون کاستها اصلاً‌ مناسب نمی باشد و باید از خاصیت فلورسانس فسفرها برای ساخت صفحات تقویت کننده درون کاستها استفاده شود.

نحوه تشکیل تصویر در (IMAG.PLAT)
در رادیوگرافی معمولی از یک جفت صفحه تقویت کننده ( فولی ) در داخل کاست همراه با فیلم دو طرفه استفاده میشود و فیلم پس از تابش ( پرتودهی ) ظاهر می گردد و تصویر قابل مشاهده می باشد ولی در رادیوگرافی کامپیوتری (Computed Radiography) از یک فسفر قابل تحریک با فوتون (PHOTO Stimulatle.phasphor ) بعنوان گیرنده تصویر استفاده می شود که این نوع فسفر در حال حاضر فلوروبرماید باریم فعال شده با یورپیم (BafBr:EU ) می باشد کریستالهای فسفر شبیه صفحات تقویت کننده بر روی یک صفحه روکش شده و توسط یک لایه بسیار نازک و شفاف به عنوان لایه محافظ که جلوگیری می کند از صدمات فیزیکی و رطوبت محافظت می شود. این صفحه (IMAG.PLAT) در داخل کاست قرار گرفته و در هنگام رادیوگرافی در زیر عضو مرود رادیولوژی قرار می گیرد و پس از پرتودهی (EXPUS) تصویر در (IMAG.PLAT) ثبت می شود. در رادیوگرافی معمولی تصویر در فیلم تحت عنوان (LETENT.IMAG) یا تصویر پنهانی ثبت می شود و پس از مراحل پروسسینگ ( ظهور و ثبوت ) فیلم،‌ تصویر بصورت ( Visibel IMAG ) قابل رویت می باشد ولی در کامپیوتر رادیوگرافی ( C.R ) تصویر بصورت پنهانی می باشد که فسفر قابل تحریک با فوتون مقداری از انرژی بالا ذخیره می نماید تا یک تصویر پنهانی (LETENT.IMAG) ایجاد گردد. هنگامیکه این تصویر پنهانی بوسیله یک دسته پرتو لیزر اسکن می شود الکترونهای گرفتار شده ضمن تابش نور به باند ظرفیت باز می گردند. این نور بوسیله یک لامپ فتومولتی پلایر دریافت شده و در خروجی لامپ یک سیگنال تشکیل می دهد این سیگنال به یک کامپیوتر داده می شود تا در آنجا پردازش و ذخیره شود و در اندازه های معمولی به نمایش درآید این تکنولوژی به نام تصویر بدون فیلم (Film.Less) یا کامپیوتر رادیولوژی ( C.R ) معروف است زمانیکه تصویر در مانیتور مشاهده می شود، برای رادیوگرافی بعدی باید تصویر از روی صفحه پاک شود برای اینکار از دستگاه ERASER استفاده می شود که در مدت 15 ثانیه تصویر از روی (IMAG.PLAT) پاک شده توسط نور شدید لامپهای تخلیه سدیم و یا نور فلورسنت و صفحه تصویر پس از این مرحله برای رادیوگرافی مجدد آماده میشود لازم بذکر است که تصویر ایجاد شده توسط فسفر BAFBr:E4 تا حدود 8 ساعت در درجه حرارت معمولی قابل بازسازی است ولی باید هر چه سریعتر بازیافت شود تا از پاک شدن آن در اثر تهیج حرارتی جلوگیری شود. تصویر بوسیله قراردادن صفحه در یک اسکنر بازیافت شده و از طریق کابل به یک کامپیوتر و از آنجا به یک مانیتور منتقل میشود.
بطور خلاصه می توان گفت در رادیوگرافی کامپیوتری از یک لایه فسفر قابل تحریک با فوتون ایکس بعنوان گیرنده تصویر بوسیله قرار دادن صفحه در یک اسکنر بازیافت شده و از طریق کابل به یک کامپیوتر و از آنجا به یک مانیتور منتقل میشود.
بطور خلاصه می توان گفت در رادیوگرافی کامپیوتری از یک فسفر قابل تحریک با فوتون ایکس بعنوان تصویر استفاده میشود که جنس آن فلوربرماید باریم فعال شده باید یوپریم ( BAFBR:EU ) می باشد که فسفر بطور موقت یک تصویر پنهانی را در روی (IMAG.PLAT) ثبت و ذخیره می کند. تصویر پنهانی (LETENT.IMAG) با استفاده از پدیده لومینانس حاصل از تحریک بوسیله لیزرد به یک تصویر مرئی تبدیل میشود و یک لامپ فتومولتی پلایر تصویر نوری را به یک سیگنال الکتریکی آنالوگ تبدیل می کند و این سیگنال آنالوگ تقویت شده و به یک سیگنال دیجیتال تبدیل و در کامپیوتر ذخیره میشود.مزایای سیستم کامپیوتر رادیوگرافی (C.R) بشرح زیر می باشد.
1- از تمام دستگاه های رادیولوژی قدیمی که اشعه ایکس استاندارد تولید می کنند می توان استفاده کرد.
2- از تمام کاست های استاندارد بدون فولی و بدون عیب می توان استفاده کرد.

3- مقدار پرتونگاری بیمار کاهش می دهد.
4- بسیار کم حجم و بی صدا می باشد.
5- در وقت بسیار صرفه جویی می شود و راندمان بخش رادیولوژی را افزایش می دهد.
6- عمر مفید دستگاه رادیولوژی را طولانی می کند.
7- نسبت به سیستم رادیولوژی معمولی نیروی انسانی کمتری نیاز دارد.
8- به تاریکخانه نیازی نیست و تصاویر رادیولوژی توسط یک پروسسور خشک و در روی فیلم ثبت میشود.
9- به پروسسور و داروی ظهور و ثبوت احتیاج ندارد.
10- آلودگی محیط زیست ایجاد نمی کند ( داروی ظهور و ثبوت ).
11- به فیلم رادیوگرافی و فولی ( صفحات تقویت کننده ) نیاز ندارد.
12- به بایگانی مخصوص فیلمهای رادیولوژی نیازی نیست.
13- اطلاعات رادیولوژی را به سیستم PACS متصل می کند.
14- با توجه به سیستم شبکه می توان تصاویر رادیولوژی را به سالن های کنفرانس و آموزش متصل کرد.
15- تصاویر و گزارشات رادیولوژی را می توان بصورت CD در اختیار بیماران قرار داد.
16- امکان اشتباه شدن کلیشه های رادیوگرافی بیماران با یکدیگر وجود ندارد.